Türkçede Yan Anlamı Temel Anlam Durumuna Geçen Sözlükbirimler
Makale Bilgileri
|
Başlık
Türkçe
|
Türkçede Yan Anlamı Temel Anlam Durumuna Geçen Sözlükbirimler |
|
Başlık
İngilizce
|
Lexemes of Which Connotative Meaning Transferred into Basic Meaning in Turkish |
|
Yazar
|
Gülcan Çolak |
|
Anahtar Kelimeler
Türkçe
|
başka anlama geçiş, temel anlam, yan anlam, anlam sıralaması, sözlükçülük |
|
Anahtar Kelimeler
İngilizce
|
semantic transfer, basic meaning, connotation, ordering senses within entries |
|
Makale Dili
|
Türkçe |
|
Yayınlandığı Sayı
|
|
|
Dosya
|
İndir |
|
DOI
|
https://doi.org/10.34083/akaded.889874 |
Özet
Bu makalede, güncel Türkçe sözlüklerde madde başı olarak yer alan 18 çokanlamlı sözlükbirimin temel anlamından tamamen ya da büyük oranda uzaklaştıkları, yan anlamlarının ise temel anlam durumuna geçtiği, tarama araştırması ve içerik analizi yöntemleriyle kanıtlanmaya çalışılmıştır.Seçilen sözlükbirimlerin akla gelen ilk anlamını, tarama araştırması yöntemiyle belirlemeye yönelik bir anket hazırlanmıştır. 63’ü kadın, 37’si erkek ve yaş ortalaması 33 olan farklı eğitim düzeylerinden 100 kişi, anketteki sözlükbirimlerin zihinlerinde oluşan ilk anlamını belirtip bu hedef kelimeleri cümle içinde kullanmıştır. İçerik analizi için Türkçe Ulusal Derlemi’nden (TUD) yararlanılmış; hedef sözlükbirimlerin bağlam içinde gösterdikleri anlamlar ve bunların kullanım sıklıkları değerlendirilmiştir. Her iki yöntemle elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda, bu sözlükbirimlerin Türkçenin genel sözlüklerinde temel olarak açıklanan anlamlarının bilinmediği ya da kaybolmakta olduğu; yan anlamlarının ise günümüz Türkçesinde temel anlam durumuna geçtiği tespit edilmiştir.
In this paper, 18 polysemous lexemes were ed from the Turkish Dictionaries and it was proven with survey research and analysis of contents that these had transitioned pragmatically from their connotative meanings to basic meanings. A questionnaire was prepared to determine the first meaning that comes to mind for the words ed with a survey research. The survey was administered to 100 participants, 63 females and 37 males, with an average age of 33, from different educational levels; They were asked to determine the first meaning that came to their minds for the words on the survey and use the words in a sentence. The Turkish National Corpus prepared by the English Linguistics Program of the Mersin University was utilized for the content analysis. The concepts and frequencies shown within the context of the target lexical units were evaluated. In light of the data obtained from both methods, it was determined that the basic meanings of these lexical units had been forgotten or lost, whereas, the meanings stated to be secondary had transitioned to the basic meaning in the present-day use of Turkish.
PDF